Fren Hidroliği Kaç Yılda Bir Değişir? Nem, Kaynama Noktası ve DOT Sınıfları

Fren pedalına bastığınızda ayağınızın kuvvetini tekerleklerdeki kaliperlere taşıyan sıvı fren hidroliğidir. Sıvı sıkıştırılamadığı için basınç kayıpsız iletilir. Görünmeyen bir sıvı olduğu için çoğu zaman unutulur; oysa yıllar içinde özelliğini kaybeder ve frenin güvenliğini doğrudan etkiler.

Fren hidroliği neden eskir?

Yaygın kullanılan glikol esaslı fren hidrolikleri (DOT 3, DOT 4 ve DOT 5.1) higroskopiktir; yani havadaki nemi çeker. Nem, depo kapağındaki havalandırmadan ve hortumların gözeneklerinden yavaş yavaş sisteme girer. Sıvıdaki su oranı arttıkça kaynama noktası düşer. Uzun bir yokuş inişinde ya da sık frenlemede ısınan kaliperde bu sıvı kaynayabilir; oluşan buhar sıkışabildiği için pedal bir anda boşa gidebilir. Su ayrıca sistemdeki metal parçalarda korozyonu hızlandırır.

DOT sınıfları ve kaynama noktası

ABD’nin FMVSS 116 standardı, fren hidrolikleri için en düşük kaynama noktalarını belirler. «Kuru» değer yeni sıvı içindir; «ıslak» değer ise belirli miktarda su çekmiş sıvı için ölçülür. İki değer arasındaki fark, nemin etkisini açıkça gösterir:

DOT 5.1 de glikol esaslıdır ve daha yüksek değerler ister. DOT 5 ise silikon esaslıdır; ötekilerle karıştırılmaz ve üretici öngörmedikçe kullanılmaz. Glikol esaslı sıvılar birbirine karışabilir, ama karışımın özelliği düşük sınıfa iner. Aracınıza hangi sınıfın konacağı depo kapağında ya da kullanım kılavuzunda yazar; eksik tamamlarken de aynı sınıf kullanılmalıdır.

Fren hidroliği kaç yılda bir değişir?

Değişim aralığını aracın üreticisi belirler. Sıvı, araç az kullanılsa da nem çektiği için bakım kitapçıklarında bu süre çoğu zaman kilometreden bağımsız olarak yıl cinsinden verilir. Kitapçıkta yazan süre esas alınmalıdır. Kitapçığa ulaşamıyorsanız sıvının su oranını ya da kaynama noktasını ölçen bir test cihazıyla durumu ölçtürebilirsiniz. Renk tek başına güvenilir bir ölçü değildir: koyulaşmış sıvı eskimiştir, ama açık renkli sıvı da su çekmiş olabilir.

Fren hidroliği azalırsa ne olur?

Depodaki seviye MIN ve MAX çizgileri arasında olmalıdır. Balatalar aşındıkça kaliper pistonları dışarı çıkar ve depodaki seviye yavaşça iner; bu normaldir. Seviye kısa sürede belirgin biçimde düşüyorsa ya da panelde fren uyarı lambası yanıyorsa sistemde kaçak olabilir. Kaçak, pedalın yumuşamasına ve frenin zayıflamasına yol açar; araç beklemeden kontrol ettirilmelidir. Yalnız eksileni tamamlamak, kaçağın ya da balata aşınmasının nedenini ortadan kaldırmaz.

Hangi belirtiler beklemeden kontrol gerektirir?

• Pedal normalden derine iniyor ya da yumuşak hissettiriyor.
• Pedal birkaç kez basınca sertleşiyor; sistemde hava olabilir.
• Panelde fren uyarı lambası yanıyor.
• Tekerlek içinde, lastiğin iç yüzünde ya da araç altında yağlı bir ıslaklık görülüyor.
• Depodaki seviye birkaç hafta içinde fark edilir biçimde düşüyor.

Fren hidroliği seviyesi hangi bakımda kontrol edilir?

Seviye ve sıvının durumu her periyodik bakımda kontrol edilir; kış öncesi bakım listesinde de yer alır (araç kış bakımı). Sivas’ın karlı ve buzlu yollarında frenin dengeli çalışması daha da önemlidir; balata, disk ve hidrolik birlikte değerlendirilir: fren ve ön düzen. Kaygan zeminde tutuş için lastiklerin durumu da aynı ölçüde önemlidir: kış lastiği ne zaman takılır.

Değişim nasıl yapılır?

Eski sıvı, tekerleklerdeki hava alma vidalarından belirli bir sırayla boşaltılırken depoya yeni sıvı eklenir; sistemde hava kalmaması esastır. ABS’li bazı araçlarda hava alma işlemi için teşhis cihazıyla pompanın çalıştırılması gerekir. Fren hidroliği boyaya zarar verir, deriyle temasından da kaçınılmalıdır; eski sıvı atık olarak ayrı toplanır. Değişimden sonra pedal sertliği ve frenleme bir yol testiyle kontrol edilir.